Patricia Berry- Hillman „THE TRAINING OF THE SHADOW AND SHADOW OF THE TRAINING”, JAP 1981, 26, 221-228

Autorka w artykule analizuje jedno z podstawowych jungowskich pojęć, jakim jest Cień podkreślając, że nie ma jego jednolitej definicji. Posługujemy się raczej ujęciami metaforycznymi, poetyckimi niż ścisłą definicją psychologiczną Ciekawe jest też to, że obecnie artyści przedstawiają cień nie tylko w czarnym kolorze, ale że na obrazach ma on wiele odcieni. To jest właściwa metafora cienia w dzisiejszych czasach.

Jung opisuje różne aspekty Cienia w jego kolektywny wymiarze: 1) jako zmasowana rozszczepiona energia, np. faszyzm; 2) jako uśpienie społeczne i wtedy społeczeństwo zachowuje się jak owca, konformistycznie; 3) to indywidualna konfrontacja z archetypowymi treściami. Ponadto u Junga było napięcie pomiędzy kolektywnymi standardami a indywidualnym procesem, stąd się też zabrało stworzenie jego własnej psychologii. To co Freud nazywał realnymi zasadami, Jung nazywał psychiczną rzeczywistością.